Ortodontik Tedavi Sonrasında Sabit ve Şeffaf Retansiyon Apareyleri Hakkında Genel Bilgiler

Ortodontik tedavi sonrasında retansiyon neden önemlidir?

Ortodontik tedavi ile dişlerin planlanan konumlara getirilmesi, tedavi sürecinin önemli bir aşamasıdır. Ancak tedavi tamamlandıktan sonra dişleri çevreleyen kemik, periodontal ligament ve yumuşak dokuların yeni konuma biyolojik olarak uyum sağlaması belirli bir zaman gerektirir. Bu süreçte dişlerin eski konumlarına dönme eğilimi (relaps) gösterebilmesi nedeniyle retansiyon (pekiştirme) dönemi önem taşımaktadır (Littlewood ve ark., 2017).

Retansiyon döneminde kullanılan apareyler, ortodontik tedavi sonucunda elde edilen diş diziliminin korunmasına yardımcı olmayı amaçlar. Kullanılacak retansiyon yöntemi; bireyin yaşı, ortodontik tedavinin özellikleri, ağız hijyeni, kapanış ilişkileri ve klinik değerlendirme doğrultusunda planlanmaktadır.

Retansiyon apareyi nedir?

Retansiyon apareyi (retainer), ortodontik tedavi sonrasında dişlerin yeni konumlarının korunmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan bir apareydir. Klinik uygulamalarda en sık kullanılan retansiyon yöntemleri genel olarak iki grupta değerlendirilmektedir:

• Sabit retansiyon apareyleri (Fixed Retainers)
• Şeffaf vakumla şekillendirilen retansiyon apareyleri (Vacuum-Formed Retainers)

Her iki yaklaşım da farklı klinik özelliklere sahip olup, hangi yöntemin uygun olacağı bireysel değerlendirme sonucunda belirlenmektedir (Zachrisson, 2007).

Sabit retansiyon apareyleri (Fixed Retainers)

Sabit retansiyon uygulamalarında ince yapılı bir tel, genellikle ön dişlerin dil veya damak tarafındaki yüzeylerine yapıştırılır. Böylece aparey sürekli ağız içerisinde kalır ve hasta tarafından çıkarılmaz.

Genel özellikleri

• Sürekli ağız içinde bulunur.
• Hasta tarafından takılıp çıkarılmaz.
• Özellikle ön dişlerin konumunun korunmasına katkı sağlayabilir.
• Düzenli klinik kontroller gerektirir.
• Ağız hijyenine özen gösterilmesi önemlidir.

Sabit retainer kullanılan bireylerde diş ipi, ara yüz fırçası veya ortodontik temizleme yardımcılarının kullanımı konusunda diş hekimi veya ortodontist tarafından öneriler verilebilir. Düzenli kontrollerde telin bütünlüğü ve yapışma yüzeyleri değerlendirilir.

Şeffaf vakumla şekillendirilen retansiyon apareyleri (Vacuum-Formed Retainers)

Şeffaf retansiyon apareyleri, bireye özel hazırlanan ince termoplastik materyallerden üretilmektedir. Dijital ağız taramaları veya geleneksel ölçüler kullanılarak elde edilen modeller üzerinde vakum veya basınç yöntemiyle şekillendirilir.

Şeffaf yapıları nedeniyle estetik açıdan dikkat çekmeyen bu apareyler, diş hekiminin veya ortodontistin önerdiği sürelerde kullanılmaktadır.

Genel özellikleri

• Şeffaf ve ince yapıdadır.
• Takılıp çıkarılabilir özelliktedir.
• Düzenli temizlik gerektirir.
• Kullanılmadığında koruyucu kutusunda saklanması önerilir.
• Yüksek sıcaklığa maruz bırakılmamalıdır.

Şeffaf retainerların uygun şekilde kullanılması ve önerilen kontrol aralıklarının sürdürülmesi, apareyin işlevinin değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Retansiyon döneminde dikkat edilmesi gerekenler

Ortodontik tedavi sonrasında kullanılan retansiyon apareylerinden beklenen yararın sürdürülebilmesi için aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi önerilmektedir:

• Diş hekiminin veya Ortodontistin önerdiği kontrol randevularını aksatmamak,
• Sabit retainerlarda telde gevşeme veya kopma fark edildiğinde kontrol için başvurmak,
• Şeffaf retainerları önerilen sürelerde kullanmak,
• Apareylerin temizliğini düzenli yapmak,
• Ağız ve diş bakımını günlük olarak sürdürmek,
• Apareyleri yüksek sıcaklığa maruz bırakmamak.

Ortodontik tedavi sonrasında başlayan retansiyon dönemi, tedavi sonucunda elde edilen diş diziliminin korunmasına katkı sağlayan önemli bir takip sürecidir. Sabit retansiyon apareyleri ile şeffaf vakumla şekillendirilen retansiyon apareyleri farklı kullanım özelliklerine sahip olmakla birlikte, her iki yaklaşım da klinik gereksinimler doğrultusunda planlanabilmektedir.

Retansiyon yönteminin seçimi; bireyin ortodontik tedavi planı, ağız hijyeni, kapanış özellikleri ve klinik değerlendirmesi dikkate alınarak diş hekimi veya ortodontist tarafından belirlenmektedir. Düzenli kontrollerin sürdürülmesi ve önerilen apareyin uygun şekilde kullanılması, retansiyon döneminin önemli bileşenleri arasında yer almaktadır.

Kaynaklar (APA 7)

Littlewood, S. J., Kandasamy, S., & Huang, G. J. (2017). Retention and relapse in clinical practice. Australian Dental Journal, 62(Suppl. 1), 51–57. https://doi.org/10.1111/adj.12491

O'Rourke, N., Albeedh, H., Sharma, P., & Johal, A. (2016). Effectiveness of bonded and vacuum-formed retainers: A systematic review. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics, 150(3), 406–415. https://doi.org/10.1016/j.ajodo.2016.03.013

Littlewood, S. J., Millett, D. T., Doubleday, B., Bearn, D. R., & Worthington, H. V. (2016). Retention procedures for stabilising tooth position after orthodontic treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, CD002283. https://doi.org/10.1002/14651858.CD002283.pub4

Zachrisson, B. U. (2007). Long-term experience with direct-bonded retainers: Update and clinical advice. Journal of Clinical Orthodontics, 41(12), 728–737.

American Association of Orthodontists. (2024). Retainers. https://aaoinfo.org